Yerelleşme Politikaları

Yerelleşme Politikaları

Ülkemiz tıbbi cihaz ihtiyacının % 15’ine yakın kısmının yerli üretim yoluyla ve geri kalanının (yaklaşık %85 inin) ise ithalat yoluyla karşılandığı bilinmektedir. Tıbbi cihaz sektöründe, en büyük alıcı konumundaki kamu sağlık kurumları satın alma birimleriyle adil, eşit, sürdürülebilir ve karşılıklı mutabakat sağlanmış bir iş zeminin oturtulmasını sağlamak en öncelikli hedeflerimizdendir.

İhraç etmek için üretmek gerekmektedir. Üretim ise üniversite- sanayici-kullanıcı (devlet ve özel sağlık kurumları) işbirliği ve eşgüdümü ile gerçekleşebilir ve malumundur ki Yerli üretim, yerli tüketim ile desteklenirse mümkündür.

Yerli tıbbi cihaz üreticisi genellikle şunları ister:

1. Uzun dönemli büyük yatırımlara girişmek ve döviz kuru riskinden korunmak ister.
2. İstikrarlı uygulama prosedürleri ve mevzuat ister.
3. Girişi kolay olan pazar güvencesi ister.
4. Maliyet esaslı fiyatlandırma ve fiyat istikrarı ister.
5.Gerektiğinde yerli üreticiye avantaj sağlayacak adil rekabet koşullarının olmasını ister.
6. Her seviyede nitelikli iş gücü yetiştirilmesi için üniversite-sektör işbirliği ister.
7. Üretim süreçlerini hızlandıracak ve destekleyecek etkin bir yan sanayi ister.
8. Üretim maliyetlerini düşürebilmek için uygun finans/kredi koşulları ister.
9. Müşterisinin; rakip ve kötüleyici değil, ürettiği tıbbi cihaz için yol gösteren, eleştiriyi yapıcı öneri getirerek yapan ve kullanım desteği veren yapıya sahip olmasını ister.
10. İthal veya yerli tüm tıbbi cihazlar için etkin bir piyasa gözetimi ve denetimi ister.

Tıbbi cihaz yatırımcılarının sermaye ve tecrübelerini birleştirerek, yeni yatırımlara veya daha güçlü yatırımlara yönelebilmesi için yatırım ortaklığı ve stratejik işbirliği yapma aşamasında ve teknoloji yenilemede karşılaşacakları sorunları birlikte kolayca aşabilmenin yollarını belirlemeye yönelik beklentilerine ilişkin öneriler şöyle sıralanabilir.

1. Tıbbi cihaz sektörüyle üretim konusunda ortak hareket edebilecek diğer sektörler, ticari ve bilimsel platformlarda İlgili Bakanlıklarca bir araya getirilmelidir.
2. Yerli üreticinin ihtiyaç duyduğu nitelikli insan gücü, sektör üniversite işbirliği ile belirlenmeli ve yetiştirilmelidir.
3. Yerli üreticilerin kolayca pazara girebilmesi sağlanmalı, AR-GE destekleri arttırılmalıdır.
4. Büyük özverilerle AR-GE yapan firmalar desteklenmeli, bu ürünlere avantaj sağlanmalıdır.
5. Bölgesel bazda, yerli üretim yapan tesislerin kapasiteleri ve alt yapıları dikkate alınarak üretilecek tıbbi cihaz türleri belirlenmeli ve her bölgenin kendi alanında uzmanlaşması sağlanarak ortak karar alma, üretme ve ihracat becerilerinin artırılmasına destek verilmelidir.
6. Özel hastane ve yeni kamu hastanesi kuracak (yap/kirala/işlet modeli) kişilere/kurumlara, yatırım ve teşvik kapsamında düşük faizli kredilerin sağlanması sırasında sağlık kurumunda kullanılacak tıbbi cihazların yerli üretim olarak sağlanmasının kredi kullandırma şartı olarak belirlenmeli ve koşul olarak sunulmalıdır.
7. Entegre sağlık kampüslerinin yapım aşamasında % 20 oranında yerli tıbbi cihaz kullanma zorunluluğu yükseltilmeli ve % 20 oranının sadece yatırım dönemlerini değil sağlık kurumlarının işletme dönemlerini de kapsaması için yasal düzenleme yapılmalıdır.
8. Özel sağlık kuruluşlarını daha çok yerli tıbbi cihaz kullanımına özendirmek ve yönlendirmek için KDV istisnası, vergi istisnası vb. diğer istisnalardan yararlandırılmalıdır.
9. Tıbbi cihaz tedarik ve hizmet kümeleri desteklenmek suretiyle, gerek yerli üretici ve gerekse bölge ülkeleri temsilcisi niteliğindeki tedarikçilerin yapacağı ihracat miktarının artırılmasına imkân sağlanmalıdır.

Yerli üretimin gelişmesini ve ilerlemesini sağlamada desteklenmesi gereken bir diğer uygulamada tıbbi cihaz endüstri (organize sanayi) bölgelerinde sektörel kümelenmeyi teşvik etmektir. İş kümeleri birbiriyle ilişkili işletmelerin ve kurumların belirli bir coğrafi alanda (yörede) yoğunlaşması ile oluşur ve yarattıkları iktisadi değerin oluşumuna katkıda bulunan sektör, kurum ve kuruluşların tamamını kapsar. Kümelenme girişimi, iş kümesinin gelişimini mevcut aktörler arasındaki ilişkileri düzenleyerek ve/veya işbirliği potansiyelini güçlendirerek arttırmayı hedefleyen organize bir çabadır. Kümeyi bir arada tutan şey, yasal bir zorunluluk değildir. Daha çok kurumlar arası güven ve işbirliğidir. Güçlü bir küme, bir işletmenin en iyi yaptığı işe odaklanmasını kolaylaştırır. Ayrıca uzman tedarikçilerin, uzman işgücünün ve destek kuruluşlarının olması da işletmenin rekabetçi konumunda ilerlemesine olanak sağlar (KOBİ İşbirliği ve Kümelenme Projesi).

Sağlık Bakanlığımız yerli ilaç yolunda atılan adımlardan sonra tıbbi cihazların yerlileştirilmesi için harekete geçti ve gerekli düzenlemeleri hayata geçirdi. Bu kapsamda, dijital röntgen, Manyetik Rezonans (MR), Bilgisayarlı Tomografi (BT), ultrason cihazları ile hasta başı monitörleri yerli üretilecek.

Kamu-Üniversite-Sanayi işbirliğinin bir örneği olacak olan “Tıbbi Cihazların Yerelleştirilmesi Projesi” ile hastalıkların teşhisi ve izlenmesinde kullanılan görüntüleme cihazlarına “Türk” imzası atılacak. Tıbbi cihazların yaklaşık yüzde 85’ini ithal eden Türkiye’de bu çalışmayla yerli firmaların kalkınması ve küresel pazarda marka değerini artırmasına olanak verilecek. Görüntüleme cihazlarının yerelleştirilmesiyle Türkiye’de tıbbi cihaz ithalatı önemli ölçüde azaltılarak kamu maliyesine 10 yılda yaklaşık 6 milyar liralık katkı sağlanması hedeflenmektedir.
Yerelleştirme kapsamında gerçekleştirilecek satın alma yöntemi Kamu İhale Kanunu kapsamında yer almayıp, Sanayi İşbirliği Projesi (SİP) aracılığıyla gerçekleştirilecektir.

SİP’e dair mevzuata; buradan ulaşabilirsiniz.
SİP ile ilgili 2017 sonunda gerçekleştirilen toplantıda paylaşıldığı üzere Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 2018-2027 yılları arasındaki Tedarik planı;

CİHAZ 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 TOPLAM
DR 700 838 305 250 423 272 337 563 422 290 4398
MR 51 49 52 39 59 30 28 30 35 30 403
BT 80 79 82 75 88 99 90 48 57 44 741
USG 1325 1154 1364 1383 1152 903 1022 961 828 571 11063
HBM 8800 8194 8754 5217 9676 4930 4547 4498 4889 3250 62757












NOT 1 Nüfus artış hızı ve OECD cihaz ortalamaları dikkate alındığında yukaridaki tablo haricinde Kamu alım garantisi kapsamında olmak üzere Üniversite hastanelerinin 10 yıllık süreçte yaklaşık 80 adet BT, 80 adet MR ve 600 adet USG cihazı ihtiyacı olacağı öngörülmektedir.
NOT 2 Nüfus artış hızı ve OECD cihaz ortalamaları dikkate alındığında yukaridaki tablo haricinde Kamu alım garantisi kapsamında olmak üzere özel hastanelerin 10 yıllık süreçte yaklaşık 400 adet BT, 400 adet MR ve 1800 adet USG cihazı ihtiyacı olacağı öngörülmektedir.
NOT 3 Yukardaki tabloda yer alan DR alımı haricinde 5 yıllık Şehir Hastaneleri Projeksiyonunda toplam 145 Seyyar Röntgen ve 166 C-Kollu alımı planlanmaktadır.
NOT 4 USG verileri içinde EKO sayıları da yer almaktadır.

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Sanayi İşbirliği Projelerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliği, 17 Şubat’ta Resmi Gazete’de yayımlandı. (Link)
Yönetmelik ile Kamu İhale Kanunu’na göre yenilik, yerlileşme ve teknoloji transferini sağlamaya yönelik sanayi işbirliği uygulamalarını içeren mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde uygulanacak usul ve esaslar belirlendi.
Yönetmelik, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3(1)(u) hükmüne göre yenilik, yerlileşme ve teknoloji transferini sağlamaya yönelik sanayi işbirliği uygulamalarını içeren mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde uygulanacak usul ve esasları belirlemektedir.
Yönetmelik, aşağıdaki kuralları getirmektedir:• İhalelerde, fiyatın yanı sıra, işletme ve bakım maliyeti, verimlilik, kalite, teknik üstünlükler, sanayi ve teknoloji katılımı yükümlülükleri gibi unsurlar da değerlendirmeye alınacak.
• İdareler, yönetmeliğe göre yapılacak ihalelerde, aday veya istekli sayı sınırı aranmaksızın, açık ihale veya belirli istekliler arasında ihale usulü uygulayacak.
• İdareler, stratejik öncelikler, ulusal menfaat veya standardizasyonun sağlanması gerekçeleriyle tek adaydan da teklif alabilecek.
• İdarenin sanayi iş birliği projeleri uygulamaya karar vermesini takiben teknik yeterliliği haiz tedarik grubu kurulacak.
• Yüklenici, yükümlülüklerini sanayi ve teknoloji katılımı kategorileri kapsamında yerine getirecek ve kategoriler A, B ve C olmak üzere üçe ayrılacaktır. Yüklenici, idare ve Bakanlık’a (Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına) ilave herhangi bir mali yük getirmeyecektir.
o Kategori A-Yerli Katkı: Tedarik sözleşmesi kapsamında yurt içindeki şirketler ile kurum ve kuruluşlar tarafından yurt içinde gerçekleştirilen faaliyetler.
o Kategori B-Teknolojik İşbirliği: Tedarik sözleşmesi kapsamında Kategori-A faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacaklar hariç olmak üzere, Bakanlık tarafından belirlenen alanlarda, sanayileşme, yerlileşme ve ticarileşme amacıyla; yurt içindeki şirketler, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçekleştirilecek Ar-Ge, tasarım, üretim, yazılım geliştirme, test ve benzeri çalışmalara/faaliyetlere ve akademik çalışmalara sağlanacak altyapı, donanım, yazılım, hizmet, bilgi, doküman, eğitim, fikri ve sınai mülkiyet hakkı, sertifikasyon, finansal ve benzeri destekler.
o Kategori C- İhracat: Tedarik sözleşmesi kapsamında tedarik edilen mal, hizmet veya yapım işinin veya Bakanlık tarafından belirlenen alanlardaki mal, hizmet veya yapım işinin ihracatı.
• Yüklenici, sanayi ve teknoloji katılımı sözleşmesi kapsamında yükümlülüğünün % 6’sı oranında ve yükümlülük süresinin tamamlanmasından itibaren en az bir yıl süreyle geçerli olan teminat mektubunu Bakanlık’a sunacaktır.
• Yükümlülüklerin sözleşmede belirtilen süre ve şartlarda yerine getirilmemesi halinde, yerine getirilmeyen yükümlülüğün % 6’sı oranında ceza uygulanacak.
• Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı yapılmış ilgili ihalelere, ilanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü Maddesinin (u) Bendine Göre Yapılacak Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Sanayi İşbirliği Programı Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik uygulanacaktır.
• İhale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla, ihale sonucunun isteklilere bildiriminden itibaren beş gün içinde idareye şikâyet başvurusu yapılabilecek. Yönetmelik kapsamındaki işlemlere karşı Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılamayacak.